Erzincan İl Sağlık Müdürlüğü, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında Alzheimer hastalığı ve demansa ilişkin farkındalığın artırılması, erken tanının önemi ve değiştirilebilir risk faktörlerine dikkat çekti.
Alzheimer hastalığının, beyin hücrelerinin zaman içerisinde zarar görmesi sonucu ortaya çıkan, beyin işlevlerinde bozulmaya ve ilerleyen süreçte kişinin konuşma, karar verme ve günlük işlerini bağımsız şekilde yerine getirme becerilerinde kayba yol açan kronik ve ilerleyici bir hastalık olduğu belirtildi.
Tüm demans nedenleri içerisinde Alzheimer hastalığının en yaygın tür olduğu ve vakaların yaklaşık yüzde 60-70'ini oluşturduğu ifade edildi.
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından paylaşılan bilgilere göre, dünya genelinde 55-57 milyon kişinin demansla yaşadığı, yaklaşık her 3 saniyede bir yeni demans vakasının ortaya çıktığı bildiriliyor. Türkiye'de ise TÜİK'in 2022 Türkiye Sağlık Araştırması verilerine göre 65 yaş üzerindeki bireylerde Alzheimer hastalığı görülme sıklığının yüzde 5,5 olduğu belirtildi. TÜİK verilerine göre Alzheimer hastalığından ölen yaşlıların oranının 2024 yılında yüzde 3 olduğu kaydedildi.
Alzheimer yaşlanmanın doğal sonucu değil
Alzheimer ve demansa ilişkin en önemli yanlış inanışlardan birinin hastalığın yaşlanmanın doğal ve kaçınılmaz bir parçası olarak görülmesi olduğu vurgulandı.
İl Sağlık Müdürlüğü, demans konusunda bilgi eksikliği, yanlış inanışlar, damgalama ve ayrımcılığın hastalıkla mücadelede önemli sorunlar arasında yer aldığını belirtti.
Bu yıl Dünya Alzheimer Günü kapsamında “Ne Kadar Erken Tanırsanız, O Kadar Fazlasını Yapabilirsiniz: Demans Tanısı Önemlidir” temasıyla erken tanının önemine dikkat çekiliyor.
Demans riski azaltılabilir
Ailede demans veya Alzheimer öyküsü ile cinsiyet gibi bazı risk faktörlerinin değiştirilemeyeceği, ancak yaşam tarzına bağlı bazı risk faktörleriyle mücadele edilerek hastalığın önlenmesi, geciktirilmesi veya etkilerinin azaltılmasının mümkün olabileceği belirtildi.
Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, obezite, tip 2 diyabet, tütün ve tütün ürünleri ile alkol kullanımı, hareketsiz yaşam, zihinsel olarak pasif olma, düşük eğitim düzeyi, depresyon, kafa travmaları ve uyku bozuklukları değiştirilebilir risk faktörleri arasında sıralandı.
Araştırmalara göre, değiştirilebilir risk faktörlerine yönelik uygun müdahalelerle demans vakalarının yüzde 45'inin geciktirilebileceği veya önlenebileceği ifade edildi.
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarına dikkat
Alzheimer riskinin azaltılması için zihinsel aktivitelerin sürdürülmesi, düzenli fiziksel aktivite yapılması, sağlıklı beslenme ve sosyal yaşamın korunması önerildi.
Bulmaca çözmek, kitap okumak veya yeni bir dil öğrenmek gibi zihinsel aktivitelerin; haftada birkaç gün yapılan tempolu yürüyüşlerin ve sebze, meyve, balık ile zeytinyağı ağırlıklı beslenmenin beyin sağlığını destekleyebileceği belirtildi.
Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri gibi kronik hastalık göstergelerinin düzenli olarak takip edilmesinin de önem taşıdığı vurgulandı.
Unutkanlık erken belirti olabilir
Alzheimer ve demansın erken belirtileri arasında yeni öğrenilen bilgileri unutma, yön ve zaman konusunda karışıklık yaşama, günlük işleri yerine getirmekte zorlanma, konuşma sırasında kelimeleri bulmakta güçlük çekme ve kişilik değişiklikleri gösterildi.
Bu belirtilerin fark edilmesi halinde vakit kaybetmeden uzman hekime başvurulması gerektiği bildirildi.
Erken tanının uygun tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimi kolaylaştırarak tanı alan bireylerin mümkün olduğunca uzun süre bağımsız yaşamalarına katkı sağlayabileceği belirtildi.
Aile hekimlerine ve Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvuru
Tanı sonrasında yalnızca ilaç ve tıbbi tedavinin değil, sosyal destek, rehabilitasyon, sosyal aktiviteler, anıları hatırlamaya yönelik çalışmalar ve geçici bakım hizmetlerinin de önemli olduğu ifade edildi.
İl Sağlık Müdürlüğü, vatandaşların aile hekimliği birimlerine başvurarak kronik hastalık taramalarını ve izlemlerini düzenli yaptırabileceğini, ayrıca Sağlıklı Hayat Merkezlerinden sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanılması amacıyla ücretsiz destek alınabileceğini hatırlattı.
Demans ve Alzheimer hastalığı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek isteyenlerin, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Demanslı Bireylerde Koruyucu Yaklaşımlar” kitabından yararlanabileceği bildirildi.
