Erzincan’da tarımsal sulamada kullanılan yaklaşık 780 kilometrelik kanal ağı, modernizasyon ihtiyacıyla gündeme geliyor. 1960’lı yıllardan bu yana büyük ölçüde açık kanal sistemiyle sürdürülen su iletiminde, eskiyen kanallar nedeniyle sızma ve su kayıpları yaşanırken, çözümün kapalı ve basınçlı borulu sulama sistemine geçişte olduğu belirtiliyor. Tarlalarda damlama ve yağmurlama gibi modern sulama yöntemleri kullanılmasına rağmen suyun üreticiye ulaşmasını sağlayan eski altyapının önemli bir bölümünün değişmemiş olması, kaynakların verimli kullanılması açısından dikkat çekiyor.

SU TARLAYA ULAŞMADAN KAYIPLAR YAŞANIYOR

Erzincan’da sulama suyunun önemli bir bölümü Karasu Nehri ve bağlantılı su kaynaklarından alınarak açık kanallar aracılığıyla tarım arazilerine ulaştırılıyor. Yıllar önce inşa edilen sulama kanallarının zaman içerisinde yıpranması, beton yüzeylerde çatlaklar oluşması ve kanal tabanından sızmalar meydana gelmesi, suyun iletiminde kayıplara neden oluyor.

Çiftçiler tarlalarında damlama sulama sistemleri kullansa da suyun tarlaya ulaşmadan önce geçtiği kanallarda yaşanan kayıplar, sulama verimliliğini olumsuz etkiliyor. Başka bir ifadeyle, tarlada tasarruflu sulama yöntemi kullanılması tek başına yeterli olmuyor. Suyun kaynaktan alındığı noktadan üreticinin arazisine kadar kayıpsız ve kontrollü biçimde ulaştırılması da gerekiyor.

Bu nedenle Erzincan'da yalnızca tarla içi sulama yöntemlerinin değil, suyun taşındığı ve dağıtıldığı ana altyapının da modernleştirilmesi önem taşıyor.

DÜNYADA SULAMA ALTYAPISI YENİLENİYOR

Dünyada su kaynaklarının korunması amacıyla eski açık sulama kanalları, giderek kapalı borulu sistemlerle değiştiriliyor. İspanya ve İtalya gibi ülkelerde yürütülen modernizasyon çalışmalarında suyun ölçülerek ve kontrollü biçimde dağıtılması hedefleniyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre açık kanallarda sızma ve kaçaklar önemli su kayıplarına neden olabiliyor. Kapalı borulu sistemler ise suyun toprakla temasını ve iletim sırasında yaşanan kayıpları azaltarak kaynağın daha verimli kullanılmasını sağlıyor.

TÜRKİYE'DE KAPALI SULAMA SİSTEMİNE GEÇİŞ

Türkiye'de Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, 2003 yılından itibaren sulama yatırımlarında modern sistemlere ağırlık vermeye başladı. 2004 yılında yeni sulama tesislerinde kapalı sistem uygulamasına yönelik karar alınırken, basınçlı borulu şebekelerin yaygınlaştırılması hedeflendi.

DSİ'nin 2026 yılında paylaştığı verilere göre basınçlı borulu sulama şebekelerinin oranı 2002'deki yüzde 6 seviyesinden yüzde 38'e yükseldi. Bu dönüşümle suyun kaynaktan tarım arazilerine daha kontrollü ulaştırılması ve iletim kayıplarının azaltılması amaçlanıyor.

ERZİNCAN'DA BASINÇLI SULAMA ÜZÜMLÜ'DE BAŞLADI

Erzincan'da basınçlı sulama sistemine yönelik ilk önemli uygulamalardan biri 2012 yılında Üzümlü'de hayata geçirildi. 4 milyon lira bütçeyle gerçekleştirilen proje kapsamında 7 bin dekar tarım arazisinin basınçlı sulama sisteminden yararlanması hedeflendi.

2014 yılında ise Üzümlü'de bu sistemin yaygınlaştırılmasına yönelik yeni bir çalışma yürütüldü. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından DAP İdaresi'ne sunulan 1 milyon 900 bin liralık projeyle sulama altyapısının geliştirilmesi ve suyun kapalı sistemle tarla başına ulaştırılması amaçlandı.

DSİ de Erzincan'da borulu sulama altyapısına yönelik çalışmalar gerçekleştirdi. Bu kapsamda Erzincan Merkez'deki Erzincan Barajı Sulama Regülatörü Borulu Sistem Çarhanek Deresi projesi 2014 yılında tamamlandı.

2025 yılında Mertekli Regülatörü Sağ Sahil Kanalı'nın yenilenmesi için sözleşme imzalandı. Çalışmayla 110 bin 420 dekar tarım arazisinin daha verimli ve sürdürülebilir şekilde sulanması hedeflendi.

Üzümlü'de kapalı devre sulama sisteminin hayata geçirilmesine yönelik çalışmalar da sürdürüldü. 2026 yılında sistemin aktif hale getirilmesi için sahada incelemeler yapıldı.

Bu yatırımlar Erzincan'da modern sulama altyapısına yönelik önemli adımlar olarak öne çıkarken, ilin genelindeki eski açık kanal sisteminin yenilenmesi ve kapalı borulu sulamanın daha geniş alanlara yayılması ihtiyacı devam ediyor.

SU KAYNAKLARINI KORUMAK İÇİN MODERNİZASYON GEREKİYOR

İklim değişikliği ve kuraklık riski, tarımsal sulamada mevcut su kaynaklarının daha verimli kullanılmasını zorunlu hale getiriyor. Erzincan'da yaklaşık 780 kilometrelik sulama kanalının kapalı borulu sisteme dönüştürülmesi, suyun tarlalara ulaşırken yaşadığı kayıpların azaltılması açısından önem taşıyor.

Özellikle doğal kot farkının yeterli olduğu bölgelerde cazibeli kapalı borulu sistemlerin kullanılması, su kayıplarını azaltırken enerji ihtiyacını da sınırlayabilir. Ölçüm, kontrol ve otomasyon sistemleriyle desteklenecek bu altyapı dönüşümü, Erzincan tarımının gelecekte karşılaşabileceği su sıkıntılarına karşı önemli bir adım olabilir.

Muhabir: Çiğdem Turan