Erzincan İl Sağlık Müdürlüğü, 18 Kasım Dünya KOAH Günü dolayısıyla yaptığı bilgilendirmede, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı'nın (KOAH) yaygın görülmesine rağmen çoğunlukla geç teşhis edildiğine dikkat çekerek vatandaşları erken belirtiler konusunda uyardı.
KOAH'ın hava yolları ve akciğer dokusunda meydana gelen değişiklikler nedeniyle kalıcı hava akımı kısıtlanmasına yol açan, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu belirten İl Sağlık Müdürlüğü, süregelen öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluğun hastalığın başlıca belirtileri arasında yer aldığını bildirdi. Hastalığın ilerlemesiyle birlikte yürüme, merdiven çıkma ve günlük işleri yerine getirmenin zorlaşabildiği ifade edildi.
Dünyada ve Türkiye'de milyonlarca kişiyi etkiliyor
Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre dünyada yaklaşık 3,7 milyon kişi KOAH nedeniyle hayatını kaybetti. Aynı veri setini değerlendiren bir çalışmada, 1990-2021 yılları arasında toplam vaka sayısının yaklaşık yüzde 112, ölüm sayısının ise yüzde 49 arttığı belirtildi. Nüfus artışı ve yaşlanmanın hastalığın toplam yükünü artırdığı, bu artışın 2045 yılına kadar devam edebileceğinin öngörüldüğü aktarıldı.
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından hazırlanan 2020 yılı KOAH raporunda ise Türkiye'de yaklaşık 4 milyon KOAH hastası bulunduğunun tahmin edildiği bildirildi. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre solunum sistemi hastalıklarının yüzde 15,1 oranıyla ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer aldığı, bu oranın yalnızca KOAH'ı değil tüm solunum sistemi hastalıklarını kapsadığı hatırlatıldı.
Nefes darlığını yaşlanmanın doğal sonucu sanmayın
Özellikle 40 yaş üzerindeki, tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti bulunan kişilerde öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi şikâyetlerin KOAH yönünden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Hastalığın genç yaşlarda da görülebileceğine dikkat çekilerek tanının hekim değerlendirmesi ve spirometri adı verilen nefes ölçüm testiyle doğrulandığı belirtildi.
KOAH'tan korunmak için neler yapılmalı?
İl Sağlık Müdürlüğü, KOAH'tan korunmada tütün ürünlerinden uzak durmanın önemine dikkat çekti. Sigaranın hastalığın başlıca risk faktörlerinden biri olduğu belirtilirken, elektronik sigara ve nargilenin de güvenli alternatifler olmadığı ifade edildi. Sigara kullananların bırakma sürecinde sigara bırakma polikliniklerinden destek alabileceği bildirildi.
Hastalığın yalnızca sigara kullananlarda görülmediği, odun, kömür ve tezek gibi yakıtların dumanı ile dış ortam hava kirliliğinin de KOAH riskini artırdığı kaydedildi. Evlerde uygun havalandırmanın sağlanması, temiz ısınma ve pişirme yöntemlerinin tercih edilmesi, hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde açık havada uzun süreli ve yoğun fiziksel aktiviteden kaçınılması önerildi.
Toz, kimyasal maddeler, gaz ve dumana maruz kalınan iş ortamlarında da gerekli koruyucu önlemlerin alınması gerektiği vurgulandı. Zararlı maddelerin kullanımının azaltılması, etkili havalandırma sistemleri ve uygun solunum koruyucu ekipmanların çalışan sağlığı açısından önem taşıdığı belirtildi.
Düzenli hareket ve tedavi yaşam kalitesini artırıyor
KOAH hastalarının nefes darlığı nedeniyle fiziksel hareketten uzaklaşmasının kas gücünü ve günlük yaşam kapasitesini olumsuz etkileyebileceği bildirildi. Kişinin sağlık durumuna uygun yürüyüş, bisiklet ve kas güçlendirme egzersizlerinin düzenli olarak yapılması önerildi. Egzersizlerin süresi ve yoğunluğunun sağlık ekibiyle birlikte belirlenmesi gerektiği ifade edildi.
Pulmoner rehabilitasyonun da KOAH tedavisinin önemli bir parçası olduğu belirtilerek kişiye özel egzersiz eğitimi ve hasta eğitiminin nefes darlığını azaltmaya, egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olduğu kaydedildi.
Aşılar ve düzenli kontroller ihmal edilmemeli
Solunum yolu enfeksiyonlarının KOAH hastalarında alevlenmelere neden olabileceğine dikkat çekilerek el hijyeni, uygun havalandırma ve enfeksiyon belirtileri bulunan kişilerle yakın temasın azaltılması önerildi. Grip, pnömokok ve COVID-19 aşılarının güncel sağlık önerileri doğrultusunda değerlendirilmesi, yaş ve risk durumuna göre RSV aşısının da hekim tarafından planlanması gerektiği bildirildi.
KOAH hastalarının reçete edilen inhaler ilaçlarını düzenli ve doğru teknikle kullanmaları, kontrollerini aksatmamaları ve eşlik eden hastalıklarını takip ettirmeleri gerektiği vurgulandı. Uygun tedavi, sigaranın bırakılması ve risk faktörlerinin azaltılmasıyla hastalığın belirtilerinin ve alevlenmelerinin kontrol altına alınabileceği ifade edildi.
Açıklamanın sonunda vatandaşlar, solunum belirtilerini önemsemeye, akciğer sağlığını korumak için gerekli önlemleri almaya ve düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaya davet edildi. Sağlıklı Hayat Merkezlerinde ücretsiz sağlıklı yaşam danışmanlığı ve sigara bırakma desteği alınabileceği hatırlatılarak, KOAH izlemleri için aile hekimliklerine ve uygun sağlık kuruluşlarına başvurulması çağrısı yapıldı.





